VoyForums

[ VoyUser Login optional ] [ Main index ] [ Post a new message ] [ Search | Check update time | Archives: 1, [2], 3 ]

[ Next Thread | Previous Thread | Next Message | Previous Message ]

Date Posted: 16:10:43 06/08/01 Fri
Author: hiyali
Subject: Cingghiz Aytmatofqa ocuq het (1) - Abdurehim dolet

******* "Xinjang Medeniyiti" Zjornilining 2001-yil 3-sanidin elindi *******


Cingghiz Aytmatofqa Ocuq Het

===Xinjang Medeniyiti" Zjornilining 2000-yil 6-sanigha besilghan===
==="Merkiziy Asiyaliqlar 21-esirde yaxiyalamduq ?" namliq sohbet===
=== hatirisini oqughandin keyin ===

Yoldax Cingghiz Torequluwic:
Ottura Asiya helqliri bu ana makanida yaxawatqandin buyan "Manas" , "Oghuzhan" , "Alpamix" , "Gor Oghli" , "Dede Qurqut"(Qurqut Ata)tek Epos-Dastamliri bilen ozining tunuguni , buguni hemkelgusini baghlap keldi . Payansiz Qipcaq daliliri , Aral we Kaspi dengiz qirghaqliri , Sir we Amu derya wadiliri , Jungghar we Perghane oymanliqliri , Taklimakan qirghaqliri , Altay we Tengriteghi etekliride Oghuzhan , Cintomur Batur , Gor Oghlining qeyser ,batur , heqqani obrazliri bilen , Erkinlik , Horluk , Etiqad yolida xehit bolup oz mazarliri bilen ana tupraqni qucaqlap yatqan xir yurek oghlanlarning muqeddes , Sirliq rohliri muxu zemindiki helqlerning kunseri horawatqan rohiy enirgiyisini toluqlap , hayatqa , Kelgusige sowuwatqan qelbini ozlirige bolghan seghinix hessiyati bilen illiip keldi . Ular qan-yaxliq tarihida adeletsiz teqdiridin , eghir kunliridin qutuluxini , yoruq tanglarning etixini ene xundaq bahadirlarning dunyagha kelixige baghlap , beht-saadetning Ewliya-Enbiyalarning duasining berikatidin emelge axidighanliqini mezmun qilghan rohiy musteqilsizlikni we coqunux obekti bopqalghan xehslerni oz teqdirige hamiy qiliwalghan etiqad muxriklirini oa derdlirige dawa , sunghan rohigha teselli qilip keldi .
Ottrura Asiya helqliri oz tarihida ozining milli qehrimanliri bilen baturluxup , Ularning "Ewliyaliq Hislet"-supetliri bilen Ulargha egixip , Oz teqdirini ol kurex sahibliri bilen xu derijidecemberces baghlidiki , Ularning eqli awamning eqli , hataliqi Awamning hataliqi , halakiti bolsa putkul milletning halakiti boldi .Ularning kallisi moytungzida cepilghan kuni , putkul helqning umid-armanliri , rohi tuwrukliri ghulighan kun boldi . Eniqki , rohigha qul mijezlik singip ketken bu helq , baturluq , heqiqet , ulughluqning simowli bolghan qehrimanlargha coqunuxni bildiyu , baturluq , heqqaniyetning ozige ihlas qilixni bilmidi . Xuning bilen "Birni canax arqiliq minggha ibret qilidighan" tradegeyilik aqiwet ularning her-qetimliq kurixige rezjissorluq qilip keldi . Demek , Heqiqetning musteqilliq , ulughluqtin ibaret eqidiliri esli ademlerning ozide ,kurexliride , yaxawatqan zeminida bolsimu , ottura asiyaliqlargha nisbeten asmandin yaki birer mojizikar xehsning dunyagha kelixidin we yaki ozgilerning merhimitidin kelidighan nersige aylinip qaldi . Wektor Hyogo xehske coqunux bilen oz-ozige ixinixning munasiwitini "Birsi birsini halak qilidu" deginidek , helqlerning melum xehske , ghayiwi obrazlargha coqunuxi (mahiyette xulardiki supetlerni ulughlap , ozliridin yetkili bolmaydighan nersidek yiraqlitewetixi) ahirqi hesapta millette , konkirtlaxtrghanda millet terkibidiki her bir xehste oz-ozige bolghan ixenc tuyghusini , realliqtiki ucrighan mesililerge bolghan mes'uliyet engini olturdi . Buning bilen ozige kelgen balayi-apet dixwarciliqlarni bir bolsa kelgindi "seidzade" sopi-ixan "pir"lar we "Selle yoghan iman yoq" sahta olimalarning eqidetul islamda qet'i delili bolmighan "Qazayu qedir teqdirdin" degendek dunya qarax jehettiki passip cuxenduruxlirige yuklep qoyidighan , sel kozi ecilghanlar bolsa omumen taxqi seweplerdin izdeydighan tepekkur namratliqidin otup ketelmidi .
"8-esir asiya tarihidki eng cong imperiye"lerning biri bolghan Orhun Uyghur Hanliqining halak bolux sewebini tebii apetler , taxqi duxmenning hujumi degendek bir qatar seweblerdin dep qarap , hanliqtiki en'enidin-esli etiqadtin yatlaxqan "rohiy-pishikiliq jehettiki zor ozgirixler sewebidin"likidin kormiduq .
Otken esirlerdiki helqimiz bexidin kecurgen jahaletlik yillarni Junggharlarning tajawuzi , Manjularning zorluq-zombuluqliri we Hoja -Ixanlarning satqin-munapiqliqidin izdextuqki , xu dewr helqlirimizdiki oz etiqad-eqidisige bolghan sawatsizliqidin-ozlirining dinini , ihlasini depsende qilghan jahalet pirliri-sopizim hamiylirining terkidunyaliq texebbuslirigha nadanlarce esir bolup , Ularning zikri-samaliri bilen oz ibadetliri otturisidiki tupluk zitliqni bayqiwalalmighan eqli korluqidin , ozidiki milliy ghorur we milliy oyuxux kucini yoqitip qoyghanliqidin izdexmiduq .
20-esirning baxlirida teqdirimizde yuz bergen tragedik komidiyilerni heyliger Yangzengxin , Xengxicai we Stalinning "Teqdirimizning Arghamcisini qoligha eliwalghanliqidin" dep qutulduqki , ene xu jallatlarning ketminini bilip-bilmey capqanliqimizdin , erk-ucun tokulgen derya-derya qanlarni mensep ucun satqanliqimizdin kormiduq .
Yoldax Aytmatof , Yuqiriqidek bir qatar tarihiy sewepler tupeylidin bizde yaxax jeryanidiki kurexlirimizde bir meghlubiyetci atilip qelixtin , tewekkulcilik hesabigha bir behtsiz bopqelixtin telwilerce qorqux pishikisi xekillendi . Ozimizning insaniy qimmiti , yaxax meqsiti untuldi , mahiyette ozimiz teripidin burmilandi .
Bu hil rohiy zeiplikning eghirliqidin oz kelgusi we mustehkem etiqadi ucun ya olum , ya korumdin birini talliyalaydighan kixi qelbini titretkudek ghaliplarce keskinlikni , muresseci qelblerni qet'ilikke undeydighan acciq azaplargha huxtarliqni arzu qilix tugul , cuxinix gherizimu bolmidi .
Yoldax Cingghiz Torequliwic , eyni yillarda dunya medeniyet hezinisige bibaha durdanilarni qoxqan , at tuyaqliri bilen "Tengrining Qamcisi" supitide gherp , xerqni titretken qedimqi Ottura Asiya helqlirining bugunki hali - xan-xerep , ghalipliqni bugunidin , baridighan menzilidin , kelgusidin izdexning we urunuxning ornigha yaxap otken tarihidin , bir caghlardiki bowisidin , uzun esirlerning qelin cang-tozanlirigha komulup qalghan Ejdadning(Ulargha zerrisimu nesp bolmighan)xanliq hayatidin izdex boldi , xundaqla Ularning jenggiwar , nurluq simalirini , olum aldidiki otluq misralirini murasim zalliri , mehmanhana oylerning torige esip qoyup , tangliyini cakilditip olturidighan bicarilik boldi , halas .
Epsus , Yoldax Aytmatof , Ottura Asiyaliqlirimiz dunyada gherezsiz ehsanning bolmaydighanliqi , "Bir balasi bolmisa quyruq yaghning tax ustide turmaydighanliqi"dek tarihiy pakitlargha "ghiq" kekergen Ejdadlarning untughaq Ewladi bolup turuqluq bugunki kundimu BDT ning ghemguzarlighiqigha , tohtam , xertname , ittipaqlarning emeliy kucige ixinidighan , teqdirini bir-ikki Prezdentning aldin korerlikige tapxuridighan "Ala inekning balisi cala quyruq"luq qismetni Ejdad tepekkuridiki yengi tekrarliq supitide qaytilawatidu .
Oz teqdirini sirtqi muhit we insanperwerlik nuqtisidin qilinghan yardemler bilen baghliwelix xubhisizki , Ottura Asiyaliqlarni ozige bolghan ixenctin , onguxsiz xaraittiki rohiy ustunluklerdin yiraqlaxturidu . Qandaqliki xekildiki heyrihahliq bolsun qaxxaq-namrat kixining iqtisadiy engini oyghutux tugul , gheplet uyqusini soziwetidu , korup turuptimiz , dunyada insanperwerlik yardimi beriwatqan doletler we milletler dawamliq beriwatidu , eliwatqan doletler we bicare milletler bolsa tohtimay eliwatidu .
Netziy mundaq deydu : "Siler tokurlarning hasa tayighini tartiwelinglar , xundila ulargha saghlam put koklep ciqidu". Mana bu - uzun yillar namratliq , qaxxaqliq , qulluqning derdini yetkice tartqanliqtin rohiy qulluqqa giriptar bolup , hayat sepiridin umid we pursetni emes , jebr-japanila koruwatqan mehkum-temehor ellerning tutqusi hayatliq programmisi .
Demek , Ottura Asiyaliqlargha nisbeten eng ixenclik qutquzghuci - baxqa biraw emes , del ozi . Dunyadiki eng ulugh muteppekkur Muhemmed Eleyhisalam mundin az kem 14 esir muqeddem : "Oz-Ozini tonughan rebbini tonuydu" degen . Xundaqla 4 esir keyin yaxighan Ibni Sinamu uning izidin mengip : "Barliq bilixlerning merkizi Oz-Ozini idare qilix yeni Ozini kamil insan qilixta" deydu . 15-esirde yaxxap otken Newa'iy Hezretmu : "Oz wujudingni tepekkur eylegil , herne istersen Ozungdin istegil" dep oz-ozini cuxinix , oz qimmitini mueyyenlexturuxni tekitleydu .
Bizde dunya qaraxlirimizning xekillinixide muhitning halqiliq rol oynaydighanliqi eniq . Xunglaxqimikin bizde ijtimaiy toptiki her bir xehsning qimmiti we roli mueyyenlexturulmidi . Hayatiy kuci urghup turghan bir xehsning etrapqa , muhitqa bolghan ijabiy tesirining telim-terbiyidin kop yuqiri bolidighanliqini hes qilix bizge nisip bolmidi . Gherpliklerdek "Xehsning qedir-qimmiti , eqliy yuksekliki , keskin emeliyetcanliqini oz urunixlirining mizaniy" we hayat paaliyetlirining yadrosi qilidighan heqiqiy riqabet engigha ige "Men degen Men" deyeleydighan ustun haraktir hasliqi bizning pishikimizgha ozlexmidi .

********* Dawami bar ... *********

[ Next Thread | Previous Thread | Next Message | Previous Message ]

Replies:

[ VoyUser Login ] Not required to post.
Post a public reply to this message | Go post a new public message
 Note: This forum is moderated -- new posts are not visible until approved.
* Notice: Posting problems? [ Click here ]
 * HTML allowed in marked fields.
Message subject (required):

Name (required):

  Expression (Optional mood/title along with your name) Examples: (happy, sad, The Joyful, etc.) help)

  E-mail address (optional):

* Type your message here:


Note: This forum is moderated -- new posts are not visible until approved.

Notice: Copies of your message may remain on this and other systems on internet. Please be respectful.

Forum timezone: GMT+4
VF Version: 2.94, ConfDB:
Before posting please read our privacy policy.
VoyForums(tm) is a Free Service from Voyager Info-Systems.
Copyright © 1998-2008 Voyager Info-Systems. All Rights Reserved.